Poznati Romi

Objavljeno: 08.05.2019

O njima govorimo kao o večitim lutalicama, sakupljačima sekundarih
sirovina i prosjacima, ali ne i kao o glumcima, naučnicima,
predsednicima države. Za njih kažemo da vole život, pesmu i igru, ali ne
i da su majstori sa loptom, kičicom ili gitarom.

Reč je o narodu koji je poreklom iz Indije, a jedina knjiga koju su
poneli iz svoje postojbine je jezik. Kulturu naroda, čiji naziv u
prevodu znači ‘čovek’, čine jezik, muzika, religija i mitovi. Njihova
zastava je plavo-zelena sa točkom u sredini, a himna ‘Đelem-đelem’.

Prošle godine je u novembru u Beogradu, u pozorištu „Duško Radović“, otvorena izložba na kojoj su prikazani najpoznatiji Romi u svetu. Mnogi su bili zatečeni jer na fotografijima nisu bili ljudi koje, kako pokazuju istraživanja, mnogi ne žele u svom komšiluku, već ličnosti kojima se skoro svi dive.

Pisci, naučnici, umetnici, predsednici države

Od 1956. do 1961. godine predsednik Brazila bio je Žuselino Kubiček de Oliveira, čovek za vreme čije vladavine je država bila stabilna i ekonomski napredovala. Poznat je po utemeljenju Brazilije, novog glavnog grada, nazivajući ga “ocem” modernog Brazila. Majka mu je bila češki disident romskog porekla koje je on sa ponosom isticao, a jedan od najlepših mostova u Brazilu nazvan je po njemu.

Džon Banjan, poznati engleski pisac čije je djelo ”Hodočasnikova putovanja” jedno od najviše prevođenih dela posle Biblije, španski pesnik Antonio Maćado i Jon Budaj Deleanu, koga Rumuni slave kao svog Homera, bili su Romi.

Prva velika ruska matematičarka, prva žena profesorka u severnoj Evropi, prva žena urednica naučnog časopisa, bila je Sofija Kovalevskaja, a danski profesor na Odseku zoofiziologije August Krogh 1920. godine  dobio je Nobelovu nagradu u oblasti medicine. Oboje su bili Romi.

Pablo Pikaso, jedan od najvećih slikara, vajara, crtača i grafičara
20. veka i jedan od osnivača kubizma, kao i Nikolo Paganini, čuveni
violinist i kompozitor i prema mišljenju mnogih jedan od najvećih
virtuoza svih vremena koga su žene opsedale a on se “branio”
rečima: “Nisam zgodan, ali kada me žene čuju kako sviram dolaze mi
puzeći”, bili su takođe Romi.

Đango Rajnhart, koji nije znao da čita note i svirao je samo sa dva
prsta (pošto su mu mali i domali bili paralizovani), smatra se jednim od
najvećih džez-gitarista svih vremena. I nikome nije bilo bitno to što
je Rom.

Najveća zvezda nemog filma u Holivudu Čarli Čaplin, kome je 1975. godine engleska kraljica Elizabeta II dodelila čin viteza kao jednom od najzaslužnijih građana Velike Britanije, kao i Majkl Kejn, glumac koji je osvojio dva “Oskara” i tri “Zlatna globusa” i dobio titulu sera 2000.godine, bili su Romi.

Ava Gardner, glumica koju mnogi smatraju jednom od deset
najseksipilnijih žena svih vremena i Natali Vud, bez koje bi “Buntovnik
bez razloga” bio nezamisliv, javno su se deklarisale kao Romknje. Tu je i
Rita Hejvort , seks simbol 40-ih godina. Ostvarila je 71 ulogu, a njen
najpoznatiji film je „Gilda“ iz 1946. koji je poznat po njenom
senzualnom svlačenju jedne rukavice.

Roni Vud, gitarista legendarnog sastava “Rolling Stones”, je od
kolega iz grupe za 60. rođendan na poklon dobio karavan, kako bi ispunio
svoju želju da svet, kao i njegovi preci, proputuje karavanom.

Jul Briner, najpoznatiji filmski “ćelavac” koji je za ulogu kralja
Siama dobio “Oskara” (pomenutu ulogu je u mjuziklu „Kralj i ja“ odigrao
4.625 puta) bio je proglašen za počasnog predsednika Svetskog saveza
Roma i na toj funkciji ostao do kraja života (1985.godine).

Svi su oni bili Romi. A mi ih znamo i divimo im se po onome šta su radili i šta su iza sebe ostavili, a ne po tome šta su bili.

Možda Romi oko nas svetu nisu poznati, ali nama jesu. Žive u našem
komšiluku, deo su naših života, hteli mi to ili ne. I umesto što ih
zovemo ciganima, gurbetima, čergarima, setimo se da pripadaju narodu
čije ime u prevodu znači čovek.